Schrijversvakschool


Columns van docenten


Geen platte seks, alleen literaire seks - Ton Rozeman

Stel je voor, je bent jurylid van de Literary Review's bad sex in fiction award (een Britse prijs die al twintig jaar onder grote belangstelling van de internationale pers wordt uitgereikt) en je krijgt het begin van deze seksscène te lezen, afkomstig uit het verhaal ‘Slaapwandelen’ van Amy Bloom:

Lion tilde zijn hoofd op en keek me aan, zijn ogen als poelen koffie, glanzend in het maanlicht. Hij bracht zijn hand omhoog naar mijn wang en toen kuste hij me en hielden mijn hersens op te functioneren. Ik sloot mijn ogen.
Zijn kussen waren heerlijk en traag; hij drukte zijn tong met heel kleine beetjes tegelijk in mijn mond, iedere keer met meer zelfvertrouwen. Hij begon door mijn nachthemd heen mijn tepels te wrijven, waarbij hij de vingers van zijn grote hand wijd uit elkaar hield, precies zoals zijn vader altijd had gedaan, en ik week terug en dwong mezelf mijn ogen open te doen.

Wat vind je hier als jurylid van? Maak je je al zorgen of wat hierna in het verhaal volgt nog wel hoogstaande literatuur is, of het niet gaat afglijden naar platte seks?

De reden dat ik je dit vraag, is dat ik vroeger mijn eigen seksscènes met grote scepsis teruglas, en geneigd was ook de seksscènes van studenten extra kritisch te benaderen, bang dat zij of ik een flater zouden slaan, juist omdat de literaire kritiek en ook andere lezers deze scènes onder een vergrootglas leggen en op zoek gaan naar slechte smaak. Ik voelde me soms meer jurylid dan schrijver.
Maar ik heb door de jaren heen ontdekt dat een overdreven kritische houding ook bij seksscènes niet goed kan zijn, niet productief kan zijn, en dat het creativiteit en Kunst met een grote K in de weg staat als je bij voorkeur opties uitsluit omdat ze van slechte smaak kunnen getuigen.
Maar wel dan wel op te letten wanneer je een scène als die van Amy Bloom schrijft? Wat mij betreft op precies hetzelfde als bij andere scènes: de context van je verhaal, de ontwikkeling van de spanning, en de ontwikkeling van je personage.
De context bij deze scène van Amy Bloom is: een vrouw heeft kort geleden haar echtgenoot verloren; zij en haar volwassen stiefzoon zoeken troost bij elkaar. Hun zenuwen liggen bloot, de spanning loopt op, je vraagt je als lezer af: hoe moet het verder als moeder en stiefzoon elkaar op deze erotische manier troosten? Tegelijkertijd leren we van de personages een even ongemakkelijke als menselijke kant kennen. Context, spanning en personage vind ik in deze scène uitermate interessant. En niet onbelangrijk: de scène weet me zowel te ontroeren als een ongemakkelijk gevoel te geven.
Zo gaat de scène verder:

‘Nee Lion. Je moet nu terug naar je kamer.’ Maar ik vroeg het hem, het was geen bevel, en ik wist dat hij zich niet zou verroeren.
‘Nee.’ En hij drukte zijn zachte, verrukkelijke mond tegen mijn borst, waardoor het nachthemd doorweek raakte. ‘Stuur me alsjeblief niet weg.’ De juiste woorden.
Ik kon mijn kleine jongen niet wegsturen, dus sloeg ik mijn armen om hem heen en trok hem tegen me aan, weg uit het donker.

De scène is nog niet afgelopen, wordt ook explicieter, lees vooral het hele verhaal. En staar je in je eigen schrijfwerk er niet op blind dat het om een seksscène gaat. Ga ermee om zoals je ook met andere scènes in je werk omgaat.

BUSTED

Het verhaal ‘Slaapwandelen’ van Amy Bloom is afkomstig uit haar bundel Waar de god van liefde is, Nieuw Amsterdam Uitgevers, 2010, vertaling Paul Syrier.

Ton Rozeman is docent bij de Schrijversvakschool Amsterdam en auteur van het handboek Korte Verhalen Schrijven (Schrijfbibliotheek). In oktober verschijnt zijn derde verhalenbundel, Wat ik van liefde weet.

Alle docentencolumns

Invalid Input
Invalid Input
Invalid Input