Schrijversvakschool


Columns van docenten


Schrijver zonder stoel - Wilbert Cornelissen

De legendarische Schrijversvakschoolstudent Jan Hiddink beweerde dat hij hangend over de diepvriezer schreef, voor een raam waardoor een stuk weiland naar binnen viel. Ook ik schrijf tegenwoordig staand. Ik begon met de strijkplank, hoogte 94 centimeter, maar dat is te laag is om de ellebogen in een rechte hoek te hebben als je het toetsenbord bewerkt.

Het moet hoger om comfortabel te kunnen staan, zoals je aan een bar staat. Bij IKEA kocht ik een UTBY-bartafel die ik verhoogde tot zo’n 105 cm. De stoelen zijn mijn kamer uit. Er zijn drie niveaus nu: de bartafel, de chaise longue en de vloer. De bijbehorende lichaamshoudingen zijn: staan, zitten, liggen. In mijn interieur breng ik een eerbetoon aan duizenden jaren hurk- en bodemcultuur.

De bewegingen van het schrijven kunnen ook uitvergroot worden, wat je niet merkt als je op een stoel zit maar wel als je staat en rond je zwaartepunt wiebelt. Staan is een bezigheid. Je wisselt van stand- en van speelbeen, gaat van twee benen naar een en terug. Ik sta te schrijven, een natuurlijk beginpunt van korte wandelingen door het huis.

‘Schrijver zonder stoel’ is een titel die me altijd is bijgebleven. Dit essay van Huub Beurskens gaat over kubistische schilderkunst, die de werkelijkheid niet afbeeldt maar ‘de dingwaarde van het werk’ waardeert, uiteindelijk ‘als concreet geworden proces’. Daarvoor hoor je uit je stoel te komen. De stoel staat in Beurskens’ essay voor het mensgerichte. De oude Grieken, maar ook de impressionisten bleven in hun stoel zitten. De schilder of schrijver zonder stoel geeft deze dominante plaats op: ‘hij beweegt voortdurend om de dingen heen’.

Van nogal wat dichters is bekend dat wandelen en ritmische lichaamsbeweging een hulpmiddel is bij het dichten. William Butler Yeats ijsbeerde zijn regels; Marcel Proust schreef liggend. In de zithouding wordt je lijf geknakt, het bestaat dan uit twee delen. Sta je, dan moet je balanceren. Wegen en bewegen zorgen ervoor dat het lijf een eenheid blijft. Schrijven is niet het verplaatsen van letters, woorden, maar is zelfbeweging. Gedrag, handelingen, seks, dansen: het is allemaal beweging en schrijven is daar een miniatuurvorm van.

Alle docentencolumns

Invalid Input
Invalid Input
Invalid Input