Schrijversvakschool


Columns van docenten


Menno - Arie van den Berg

De laatste keer dat we elkaar ontmoetten was hij somber gestemd. Dat was tijdens de beoordelingsvergadering op 8 januari. Menno had voor het eerst een semester poëzieles gegeven aan tweedejaarsstudenten van de Schrijversvakschool, en dat was hem bevallen. Het was duidelijk dat hij zich ook bij ons met hart en ziel aan poëzie verbonden voelde.


Niet de vergadering dus, maar zijn hart was de reden van zijn sombere stemming. Dat bleek een tijdbom, concludeerde hij zelf nadat hij op intensive care twee weken in zijn eigen graf had gekeken. In Slordig met geluk (2016) kon hij daarover nog nuchter noteren: ‘Je hart heeft moeten hoesten. Even, / heel even viel de stroom uit in je bast.’ Maar dat hij daarna ook nuchter moest gaan leven, vond hij een helse straf. Zonder drank en zonder sigaretten viel het hem steeds moeilijker om gedichten te schrijven.
           Voor een poëtisch perfectionist is dat een stap richting graf. ‘Poëzie,’ schreef hij in Het gesticht (2007), ‘is niet veel meer dan duizelingwekkende precisie.’ Na het verbod van zijn roesmiddelen was er geen duizeling meer  - alleen nog maar de barrière van het juiste woord.
           Slordig met geluk, weten we nu, is zijn laatste vertoon van precisie. Zelf dacht hij ook in deze bundel niet te hebben bereikt wat hij het summum van poëzie vond: gedichten ‘die zich als een stiletto in het hart van de lezer omdraaien’. Maar die lat, wist hij, ligt te hoog. ‘Echt gevaarlijke, werkelijk ontregelende poëzie bestaat niet.’ En toch: wie zijn verzen goed leest wordt geraakt.
           Menno’s wortels lagen in de traditie van de negentiende-eeuwse zwarte romantiek, maar ook het existentialisme en de punkjaren zijn hem niet ontgaan. Bovenal echter was hij een dichter van het nu. Dat hij om dat te uiten klassieke vormen koos was een meesterlijke greep. Het ritme van zijn verzen lijkt tot op de voet geteld, er is voortdurend een suggestie van rijm maar een schema ontbreekt, en de enjambementen zijn gedurfd maar onderbreken nergens de parlando toonzetting. Dit alles getuigt van een poëtisch meesterschap, waarmee hij nog menig student de weg had kunnen wijzen.
           'Der Meister aus Deutschland’ besliste anders.

 

Alle docentencolumns

Invalid Input
Invalid Input
Invalid Input